Những thành tựu "khiến thế giới phải kinh ngạc"
Tại tọa đàm “80 năm thành tựu giáo dục và dấu ấn lập pháp” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức chiều 24/12, TSKH. Phạm Đỗ Nhật Tiến, chuyên gia giáo dục cho rằng, trên cơ sở những bằng chứng thuyết phục, 80 năm qua, Việt Nam đã có những thành tựu nổi bật về giáo dục khiến thế giới phải kinh ngạc.
Thứ nhất là xóa nạn mù chữ và phong trào bình dân học vụ, năm 1945, 95% dân số Việt Nam mù chữ, chỉ sau 5 - 7 năm, nhờ chiến dịch “diệt giặc dốt” và phong trào bình dân học vụ, nạn mù chữ cơ bản được xóa bỏ, tạo nền tảng cho các thắng lợi cách mạng tiếp theo.
Các đại biểu tham dự tọa đàm. Ảnh: Mạnh Hưng
Thứ hai là thành tựu về phổ cập giáo dục. Từ Luật Phổ cập giáo dục tiểu học năm 1991, Việt Nam nhanh chóng hoàn thành phổ cập tiểu học vào năm 2000 và phổ cập trung học cơ sở vào năm 2010. Thành tựu này giúp Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đầu tiên hoàn thành Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ về giáo dục.
Thứ ba, 80 năm qua chúng ta đã có một bước chuyển ấn tượng về chất lượng giáo dục, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục phổ thông. Chất lượng giáo dục phổ thông được đánh giá là đi trước một bước so với trình độ phát triển kinh tế - một “ngoại lệ” hiếm có trên thế giới.
Chuyên gia giáo dục, TSKH. Phạm Đỗ Nhật Tiến. Ảnh: Mạnh Hưng
Thứ tư, thành tích trong xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo. Báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) năm 2025 cho thấy, 72% giáo viên Việt Nam đạt chuẩn đầu ra nghề nghiệp, cao hơn nhiều so với mức trung bình 44% của OECD. Đây là minh chứng cho vị thế đặc biệt của giáo viên Việt Nam.
Thứ năm, xây dựng và hình thành, hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân thống nhất trong toàn quốc, với hệ thống trường lớp trải rộng khắp, đáp ứng nhu cầu học tập ở mọi trình độ và hội nhập quốc tế.
Thứ sáu, hình thành và phát triển hệ thống các trường ngoài công lập, nhiều trường đạt chuẩn tinh hoa, góp phần đa dạng hóa cơ hội học tập.
Thứ bảy, phát triển xã hội học tập từ cơ sở, hình thành mạng lưới gia đình, dòng họ, làng xã học tập, tạo hệ sinh thái giáo dục suốt đời cho mọi người.
Thứ tám, thành tựu trong chuyển đổi số giáo dục. Phong trào “Bình dân học vụ số” đang phổ cập kỹ năng số cho toàn dân, mở ra nền tảng cho đột phá giáo dục trong kỷ nguyên mới.
Quốc hội đồng hành chặt chẽ, kiến tạo thể chế
Trong hành trình đạt được những thành tựu đáng tự hào đó, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đinh Công Sỹ khẳng định, Quốc hội giữ vai trò hết sức quan trọng, thể hiện qua ba chức năng cốt lõi. Thứ nhất, Quốc hội đã xây dựng hệ thống pháp luật về giáo dục ngày càng đồng bộ, toàn diện, bao trùm, từ mầm non đến đại học, tạo hành lang pháp lý vững chắc và xác định ưu tiên phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đinh Công Sỹ. Ảnh: Xuân Quý
Thứ hai, Quốc hội ban hành nhiều quyết sách chiến lược, từ xóa mù chữ thời kỳ đầu lập nước đến đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục hiện nay. Những nghị quyết quan trọng như đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông, phổ cập mầm non 3 - 5 tuổi, miễn và hỗ trợ học phí, hay Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa giáo dục giai đoạn 2026 - 2035 đã mở ra cơ hội tiếp cận bình đẳng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Thứ ba, Quốc hội thực hiện giám sát chặt chẽ đối với Chính phủ và các bộ ngành, kịp thời nhận diện bất cập trong luật pháp và thực tiễn triển khai, từ đó đưa ra khuyến nghị, điều chỉnh cần thiết. Giám sát chuyên đề gần đây về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là minh chứng rõ nét cho sự đồng hành này.
Tất cả cho thấy Quốc hội luôn nhất quán xác định giáo dục là quốc sách hàng đầu, đồng hành chặt chẽ với Chính phủ và các cơ quan liên quan để kiến tạo thể chế, hoàn thiện khung pháp lý, bảo đảm nguồn lực, hướng tới mục tiêu xây dựng nguồn nhân lực chất lượng phục vụ cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.
.jpg)
Ông Đào Hồng Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Giáo dục và Đào tạo. Ảnh: Xuân Quý
Theo ông Đào Hồng Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, hệ thống pháp luật về giáo dục như một trụ cột nền tảng của quản lý nhà nước. Từ Luật Giáo dục năm 1998 - lần đầu thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện - đến Luật Giáo dục hiện hành, rồi Luật Giáo dục đại học 2012, Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014, mỗi đạo luật đều cụ thể hóa chủ trương đổi mới, hội nhập và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các chính sách quan trọng như phổ cập mầm non 5 tuổi, miễn học phí tiểu học công lập, đổi mới chương trình và sách giáo khoa phổ thông đều được luật hóa, từng bước hiện thực hóa mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.
Cho rằng các quyết sách của Quốc hội trong lĩnh vực giáo dục thời gian qua có ý nghĩa vô cùng quan trọng, ông Đồng Ngọc Ba, đại biểu Quốc hội chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, phân tích: Luật Nhà giáo là bước đột phá, giải quyết vấn đề then chốt để phát triển giáo dục - đội ngũ nhà giáo. Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) hoàn thiện cơ chế tự chủ, gắn với trách nhiệm giải trình và kiểm định chất lượng. Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) bổ sung trung học nghề, mở rộng phân luồng, liên thông, học tập suốt đời, khắc phục mất cân đối giữa đào tạo hàn lâm và đào tạo nghề… Các luật sửa đổi, bổ sung khác đã tinh gọn hệ thống, chuẩn hóa văn bằng, thúc đẩy văn bằng số, giảm chi phí xã hội và bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng.
Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Tư pháp và Pháp luật Đồng Ngọc Ba. Ảnh: Xuân Quý
Ngoài ra, tại Kỳ họp thứ Mười vừa qua, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết về Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa giáo dục giai đoạn 2026 - 2035. Đây là những quyết định chiến lược, thể hiện cam kết mạnh mẽ và giải pháp cụ thể để đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.
Những thay đổi trực tiếp, tích cực với các nhà trường
Ông Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh (Hà Nội) cho rằng, các quyết sách lớn đã tạo ra nhiều thay đổi trực tiếp với nhà trường.
Ông Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh. Ảnh: Mạnh Hưng
Trước hết, quản lý chuyển từ “mệnh lệnh hành chính” sang “quản trị nhà trường”, tăng quyền chủ động và gắn với trách nhiệm giải trình. Thứ hai, vị thế người thầy được nâng cao nhờ Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và đặc biệt là Luật Nhà giáo, giúp giáo viên có cơ hội bồi dưỡng, yên tâm cống hiến.
Thứ ba, cơ sở vật chất trường lớp khang trang, hiện đại hơn, khắc phục tình trạng “dạy chay”, tạo điều kiện học tập tốt cho học sinh. Cuối cùng, học sinh được hưởng nền giáo dục công bằng, miễn học phí đến hết lớp 12, được đào tạo toàn diện về năng lực, phẩm chất, ngoại ngữ, tin học và AI…
ThS. Đinh Đức Hiền - Giám đốc điều hành Trường TH, THCS & THPT FPT Bắc Giang - đại diện khối trường tư thục. Ảnh: Xuân Quý
Ở góc độ một cơ sở giáo dục ngoài công lập, ông Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành Trường TH, THCS & THPT FPT Bắc Giang, nhận định, các Luật và Nghị quyết được Quốc hội thông qua năm 2025 tái khẳng định vị thế nhà giáo, mở hành lang pháp lý cho đổi mới sáng tạo, tạo sự liên thông, linh hoạt, đáp ứng nhu cầu đa dạng, mở không gian phát triển cho trường ngoài công lập. Việc miễn học phí phổ thông cũng thúc đẩy cạnh tranh bằng chất lượng và trải nghiệm, thay vì chi phí.
"Đây là cơ hội lớn để cả trường công lập và ngoài công lập cùng đưa giáo dục Việt Nam sang một trang mới", ông Đinh Đức Hiền tin tưởng.
Nguồn: https://daibieunhandan.vn/
